Gün doğarken her sabah

Bir kız geçer kapımdan

Köşeyi dönüp kaybolur

Başı önde yorgunca

Fabrikada tütün sarar

Sanki kendi içer gibi

Sararken de hayal kurar

Bütün insanlar gibi

Bir evi olsun ister

Bir de içmeyen kocası

Tanrı ne verirse geçinir gider

Yeter ki mutlu olsun yuvası

Dışarıda bir yağmur başlar

Yüreğinde derin sızı

Gözlerinden yaşlar akar

Ağlar fabrika kızı

Oysa yatağında bile

Bir gün uyku göremez

İhtiyar anası gibi

Kadınlığını bilemez

Makineler diken gibi

Batar her gün kalbine

Yün örecek elleri

Her gün ekmek derdinde

1969 yılında bir gazetede Cibali Tütün Fabrikası’nda tütün saran bir kadının fotoğrafını görüp etkilenerek yazar bu sözleri Bora Ayanoğlu.

1970’de bu dizeler, Alpay tarafından seslendirilir ve büyük ses getirir.

Kader mi?

Neredeyse 60 yıl olmuş.

Sözler hala ilk günkü gibi anlamlı.

Senin de derinlerde bir yerine dokunuyor mu?

Kader mi fabrika kızlarının, erkeklerinin bu hayatları yaşamaları?

Fabrika olsun, plaza olsun…

Mavi ve beyaz yaka ayrımı yok artık, artık sadece yakalılar ve yakasızlar var.

Yok mu peki çaresi?

Uyan.

“Aşık olmayana sır denmez.” denir tasavvufta.

Ama sana yine de belki de hiç hazır olmadığın bir sır vereceğim.

Buna benzer şarkıları…

Dinleyebilirsin.

Hüzünlenebilirsin.

Hatta ağlayabilirsin de.

Ama…

Hemen geride bırakmalısın!

Yoksa sen fark etmeden tehlikeli bir sarmala girersin.

Fabrika kızı sen olursun.

Doğrusu bu gibi gelmeye başlar.

Zenginler kötü insanlardır.

Onlar gibi olmamak gerekir.

Ahlaklı olmak fakir olmayı gerektirir.

Çünkü fabrika kızı iyi biridir.

Bunu bilinçaltın yapar, fark etmezsin bile.

Sonra istediğin kadar tasarruf yap, para kazanmaya çalış…

“Bir türlü olmuyor.” dersin.

Şarkı sana daha da anlamlı gelmeye başlar.

Uyan.

Bu bir tuzak.

Ama “ben söylemiştim” tonunda olacağı için vazgeçtim.

Peki şimdi neden yazıyorum?

Hem bu mail listesindeki fon mağdurlarına bir geçmiş olsun demek istedim, çünkü dünyanın sonu gibi görünse de, değil.

Batanın halinden en çok daha önce batmış olanlar anlar. Anlıyorum.

Hem de mağdur veya değil, bundan sonra borsadan neler beklemelisin, beklemeliyiz, öngörülerimi paylaşmak istedim seninle.

Fon Skandalında Ne Olmuştu?

Yakın takip edenler zaten ne olduğunu biliyor ama ben de özetlemeye çalışayım.

İlk başta halka kapalı olan bazı fonlar, seçtikleri şirketlerin değerlerini suni olarak arttırmak için birbirlerine satıyorlar.

A şirketinin değeri el değiştirdikçe 1 liradan önce 3 liraya sonra 10 liraya sonra 250 liraya çıkıyor.

Dışarıdan bakınca bu fonlar yılda %10.000’e kadar kazanç sağlıyor gibi görünüyor.

Sonra bu fonlar halka açılınca da, insanlar biz de bu yüksek getiriden faydalanalım diye para yatırmaya başlıyorlar.

Hatta Temmuz 2026’da yayınladığım “hisse senedi almayın” videom için “sanane biz kazanıyoruz, ne karışıyorsun, seni şikayet edeceğiz” diyenler olmuştu. Bunu yazanlar için üzülmüştüm, çünkü maalesef çok belliydi bu olayın bir şekilde patlayacağı.

Peki kriz nasıl patlak verdi?

Aslında çok uzun zaman önce (Kasım 2025) Bakan Şimşek ve SPK Başkanı bir sıkıntı olduğunu açıklamışlardı. Düzenlemeler anladığım kadarıyla piyasaya zarar vermemek için hemen yapılmadı ve sürece yayıldı.

Bu düzenlemelere göre durumu düzeltmeye çalışan fonlar, aksiyon almaya çalıştıkça insanlar da bu durumu anladılar ve paralarını geri almak istediler.

Bu parayı hemen ödeyecek likiditeye sahip olmayan fonlar domino etkisiyle devrilmeye başladılar.

Hatta iş, 7 üzerinden sadece 2 riskli olan Para Piyasası Fonları’na bile sıçradı. 7 üzerinden 7 riskli fonların çıkışlarını finansa etmek için PPF’ler kullanılmaya çalışıldı.

Bu birkaç fon ve etrafındaki fonlara SPK müdahale etmek zorunda kaldı.

Sonuç olarak bazı PPF’ler dahil temerrüte düştü, yani ödenemedi.

Fon Mağdurlarını Ne Bekliyor?

2 haftadır yakından izlediğim kadarıyla muhtemelen şöyle olacak;

Bu fonların sahip olduğu şişirilmiş piyasa fiyatına sahip hisse senetleri için o fiyatlardan alıcı bulunamadığı için her gün bu hisse fiyatları düşüyor. Dolayısıyla parasal karşılığı bu anlamda pek yok.

Yine yapılan resmi açıklamalardan gördüğümüz kadarıyla; Adalet Bakanlığı, SPK ve yetkili kurumlar bu skandala imza atan kişilerin mal varlıklarına el koyarak nasıl bir likiditeye ulaşabileceklerine bakıyorlar şu an. Ne kadar umutlu olmak lazım, inan ben de bilmiyorum.

Tahminimce önceliği 7 üzerinden 2 riske sahip Para Piyasası Fonları’nı ödemeye verecekler. Bunu ödeyebilecek bütçe olacak mı bu fonlarda göreceğiz.

Diğer 7 üzerinden 7 riskli fonlarda ise zaten risk bu olduğu için ana paraların muhtemelen düşük bir yüzdesi ödenebilecektir diye düşüyorum. En başlarda ana paraların belki yarısı diyordum, ama sanırım %10-15’i ancak ödenebilecek. Tabi ki ümidimiz mağduriyetlerin maksimumda giderilmesi yönünde.

Burada da başka bir sıkıntı var; özellikle X’te fon mağdurları çok zor durumda olduğu için devletin bunu karışlamasını bekliyorlar. Bu tarafta hiç fon almamış vatandaşların, bu kadar yüksek riskli fonları satın almış kişilerin mağduriyetlerini üstlenmeleri de normal değil. Adı üstünde risk bu. İşin bu tarafı da var.

Aynı Noktaya Geldik: Sepet Yapmak

Dönüp dolaşıp finansal yatırım/birikim 101 noktasındaki sepet yapmayı yeniden konuşuyor olmak beni şaşırtıyor.

Ne yazık ki herkesi anlıyorum. Tüm parasını o en riskli fona koyup yırtmaya çalışanı da, risklerden uzak durup parasını değerlendirmeye çalışanı da.

Sonuç olarak ne zamandır yapmam gerektiğini düşündüğüm bir video serisini hızlandırmaya çalışacağım.

Sıfırdan paranın, borsanın, yatırımın, ekonominin ne olduğu ile ilgili bir seri: Finansal Okuryazarlık Serisi

Tamamen ücretsiz ve herkese açık olacak. Belki şimdiyi çözmez ama benim elimden gelen şimdilik bu.

Sen veya etrafındaki biri bu kriz yüzünden etkilendiyse; tekrar geçmiş olsun.

Benim de etrafımda arkadaşlarımdan tüm birikimlerini veya bir kısmını kaybedenler var maalesef, yakından biliyorum o durumu. Çok zor.

Hiçbir şey dünyanın sonu değil. Her şey düzelecek, iyi olacak.

Samimiyetle buna inanıyorum.

Kendine iyi bak, yalnız değilsin.

“Ben başıma gelen şeylerin toplamı değilim, ben olmayı seçtiğim şeyim.”

İsviçreli psikiyatrist ve psikanalist Carl Gustav Jung’un bu cümlesiyle uğraşıyordum.

Ne Oldu?

Kasım 2020’de Bedava Fikir olarak başladığım podcast yayınlarımı tam 5 yıl sonra Kasım 2025’de Youtube’da görüntülü formata çevirdim.

O zaman da podcast dünyasında çok dinleyenim vardı sağ olsunlar, ama Youtube başka bir şey, çünkü yorum ve geribildirimlere çok daha fazla maruz kalmaya başladım.

Eğer takip ediyorsan biliyorsundur, Youtube’da hiçbir yorumu cevapsız bırakmıyorum, en azından şimdiye kadar bırakmadım. (Eğer spam olarak işaretlenmemişse veya panelde bir sorun olup önüme düşmemişse tabi.)

Son dönemde bir şey beni rahatsız ediyordu, ne olduğunu bir türlü çözemedim, ta ki Jung’a dönene kadar…

Kibir Tuzağı

İnsanlara faydalı olmak için çıktığım bu yolda bir tuzağa düştüğümü fark ettim; kibir tuzağına.

Bildiklerimin işe yaradığını ve karşılık bulduğunu gördükçe tabir-i caizse kendimi bir şey sanmaya başlamışım, şimdi geriye baktığımda anlıyorum bunu.

Bu sebeple 1 ay hem bültene, hem de videolara ara vermiştim.

Jung’un gölgeyle yüzleşme dediği kısım bu. Yıllarca başka insanlara kibirli deyip, aynı şeyleri kendimde görmek ve bununla yüzleşmek biraz ağır geldi.

Fayda Sağlamaya Devam

Bu yüzleşmeyi yaşadıktan sonra tekrar bülten yazma ve video yayınlama hakkını kazanmış oldum :)

Bunu bu bültende ve seninle paylaşmamak sana haksızlık olurdu.

Benim görevim fayda sağlamak ve bunu sürdürmek.

Yeni Youtube videosunu kaydettim, çok sürmeden o da yayında olacak.

Bu yeni dönemde daha yüksek refah seviyesine ulaşmak için neler yapabileceğimiz konusunda farklı bir Youtube video serisi ve eğitimler de sırayla yayında olacak.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Usta ressam, ondan yaptığı resmi şehir meydanına koymasını ve yanına da bir not yazmasını istemiş.

Bu resimde gördüğünüz yanlışları bir çarpı ile işaretleyin.

Sonraki gün heyecanla resmin yanına giden çırak adeta yıkılmış.

Resim, üzerindeki çarpılardan neredeyse görünmeyecek hale gelmiş.

Resim ve kırık kalbiyle ustasına dönen çırak durumu anlatmış.

Ustası aynı resmi birebir tekrar yapmasını ve aynı meydana aynı şekilde tekrar koymasını istemiş, tek bir farkla…

Bu sefer farklı bir not yazmasını istemiş.

Bu resimde gördüğünüz herhangi bir yanlışı lütfen düzeltin, yandaki fırça ve boyaları kullanabilirsiniz.

Çırak, ustasının söylediğini yapmış ve sonraki gün istemeyerek de olsa resminin yanına gitmiş ve gözlerine inanamamış.

Resminin üzerinde tek bir değişiklik bile yokmuş.

Şaşkınlıkla ustasına dönen çırak, hala durumu anlamaya çalışıyormuş.

Yılların tecrübesi ile usta ressam şunları söylemiş:

İnsanlar her zaman yanlışları göstermeye çok heveslidir.

Ancak çok azı doğrusunu gösterecek bilgiye, cesarete veya yeteneğe sahiptir.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Bekleme listesine katılmak ve avantajlı olarak eğitime katılmak için:

https://hakanetwork.com/bekleme-listesi

(Linke tıklamada sorun yaşarsanız, kopyalayıp tarayıcınıza yapıştırabilirsiniz.)

(Linke tıklamada sorun yaparsanız, kopyalayıp tarayıcınıza yapıştırabilirsiniz.)

Şu an hesabında tam olarak ne kadar var?

Kuruşu kuruşuna. Tahmin değil.

Bilemedin mi?

O zaman bir soru daha:

Toplam ne kadar borcun var? Bu ayki ödemelerin ne kadar? Son ödeme tarihlerin ne zaman?

Bunları da net bilmiyorsan, sana kötü bir haberim var.

Sen paranı yönetmiyorsun.

Paran seni yönetiyor.

Bilmediğin Parayı Yönetemezsin

Görmediğin sayı, senin değildir. Sadece ekrandaki bir sayıdır.

Çünkü yönetmek bilmekle başlar.

Bir şirket düşün. Patronu hesaplara ayda bir bile bakmıyor.

Kasada ne kadar var bilmiyor, borcunu var bilmiyor, hangi gün ne ödeyeceğini bilmiyor.

O şirket batar. Herkes bunu bilir.

Ama iş kendi paramıza gelince, çoğumuz tam da o patron gibiyiz.

Ay sonu geldiğinde “nereye gitti bu para” diyoruz.

Kart ekstresini açmaya korkuyoruz.

Hesaba bakmadan alışveriş yapıyoruz.

Sonra da “bir türlü para biriktiremiyorum” diyoruz.

Neden Bakmıyoruz?

Dürüst olalım, sebebi tembellik değil.

Korku.

Rakamı görmek, gerçeği görmek demek.

Borcun gözünün önüne gelmesi canını acıtır. O yüzden bakmazsın.

Ama şunu kaçırıyorsun:

Baktığın an, o rakam korkutucu olmaktan çıkıp yönetilebilir bir şeye dönüşür.

Bilmediğin borç seni geceleri uyutmaz.

Bildiğin borcun ise bir planı olur.

Fark bilmekte.

Zenginler Rakamlarını Ezbere Bilir

Tanıdığım, gerçekten parayı yöneten herkesin ortak bir özelliği var.

Rakamlarını ezbere bilirler.

Hesabında ne var, borcu ne, bu ay ne gelecek, ne gidecek…

Sorsan uyandırıp gecenin 03:00’ünde sana söylerler.

Bu bir yetenek değil. Bir alışkanlık.

Ve bu alışkanlık, para olduğu için yok; bu alışkanlık olduğu için para var.

Ne Yapalım?

Bu hafta şunu yap. Bugün, şimdi.

1- Önce tahmin et. Bir kağıda ya da telefonuna yaz: hesabımda şu kadar var, toplam şu kadar borcum var, bu ay şu kadar ödemem var.

2- Şimdi gir ve bak. Hesabına, kart ekstrene, ödemelerine. Hepsine.

3- Tahmininle gerçeği karşılaştır. Aradaki fark, paranı ne kadar iyi yönettiğini anlatacak.

Sonra da ezberlemen gereken 6 sayıyı bir yere yaz:

• Hesabındaki para

• Yatırımdaki paran (borsa, altın, döviz, fon… hepsi senin paran)

• Toplam borcun

• Bu ayki ödemelerin ve tarihleri

• Aylık düzenli gelen para

• Aylık düzenli giden para

Unutma: para sadece hesaptaki değil. Yatırımdaki, altındaki, dövizdeki de senin paran. Hepsini bileceksin.

Bu 6 sayıyı bakmadan söyleyebildiğin gün, paranı yönetmeye başlamışsın demektir.

Ondan öncesi şans.

Zengin olmak banka uygulamanla barışmakla başlar. Kaçmakla değil.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Freud’a göre insan zihni rahatsız edici düşünceleri ve arzuları bilinç dışına iterek bir savunma mekanizması geliştirir.

Bu yaptığımız şeye bastırma denir.

Ne var ki Freud’un vurguladığı en önemli nokta şudur:

Bastırılan Nasıl Geri Döner?

1- Rüyalar: Freud’a göre rüyalar bilinçaltına giden kral yoludur. Bastırılmış arzular, rüyalarda semboller ve karmaşık imgelerle karşımıza çıkar.

2- Dil Sürçmeleri: Günlük hayatta yapılan basit anlık hatalar ve unutkanlıklar. Bilinç dışımızdaki bastırılmış düşüncelerin sızması…

3- Nevrotik Semptomlar: (Hakan bunları neden okuyoruz şimdi? diyorsan, merak etme birazdan işine yarayacak bir yere bağlıyorum.) Fobiler, panik ataklar, psikosomatik belirtiler, obsesif-kompulsif davranışlar ve daha fazlası…

4- Tekrarlama Zorlantısı: Farkında olarak veya olmayarak aynı acı veren durumları, toksik ilişkileri ve hataları tekrar tekrar yapmak, yaşamak…

İşte şu 4. madde yüzünden tüm bu bülten: Tekrarlama Zorlantısı

En Sinsi Tehlike

Bilinçaltı ile rüyaların, dil sürçmelerinin ve hatta anksiyete gibi bozuklukların ilişkisini herkes biliyor artık.

Ama en sinsisi…

Kendini sürekli içinde bulduğun ve artık nasıl kurtulurum diye bile düşünmediğin o şey…

Erteleme Döngüsü mü?

Meşguliyet İllüzyonu mu?

Kıtlık Bilinci mi?

Bağımsızlık Korkusu mu?

Başarısızlık Korkusu mu?

Hatta belki de Başarı Korkusu?

İster şimdi kontrolü eline al ve hakkın olan için mücadele et,

İstersen bastırılmışın dönüşünü bekle ve her şeyi yıkmasına izin ver.

Benim görevim sana zincirlerinden kurtulman için gereken yolu göstermek.

Ama karar senin. Her zamanki gibi.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Genel olarak kanalın beğenilen videolardan biri olacağını şimdiden görebiliyorum.

Ama benim asıl dikkatimi çeken bazı yorumlar.

Ben Türkiye’de fanatiklik din, siyaset ve futbol üzerinden ilerliyor diye biliyordum.

Meğer bir de borsa yatırımcıları varmış :)

Hodri Meydan

Hodri meydan diyen mi ararsınız… (neye hodri meydan denildiği meçhul)

Son 2 yılda TL bazlı sadece %30 getiren hisseyi öven mi istersiniz..

Sadece bir hisse fiyatı düştü diye alım fırsatı diyen mi istersiniz…

Videoyu izlemediysen linkini en aşağıda bulabilirsin.

Ama burada şaşırdığım asıl konu: Fanatiklik.

Bugün itibariyle Türkiye’de yaklaşık 11 milyon aktif (bakiyeli) yatırımcı mevcut.

Eskiden 2 milyonun altında olan bu sayı 5 katından fazlaya çıkmış.

Borsacının Dilemması

Borsada altın kuraldır, herkes aynı yöne gidiyorsa, sizin bir noktada kazanmak için ters yöne gidebilme cesareti gösterebilmeniz gerekir.

Bizim borsadaki yatırımcılar, kimse gitmesin istiyor.

Bu dönem spekülasyon yüksek, küçük yatırımcının kazanması zor.

Bir tarafta öfkeyle yorum yapan birkaç yatırımcı, diğer tarafta son paramı borsaya yatırdım battım diyenler…

Öfkeli yatırımcılar umurumda değil.

1 kişiyi bile spekülasyondan ve batmaktan kurtarabilirsem başarılı olmuşum demektir.

Bu hafta başını şişirdim biraz. Ama sana da faydası olmayacağını düşünmesem yazmazdım.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Ya bir yol bulacağım, ya bir yol yapacağım.

Rivayete göre bu söz Kartacalı Komutan Hannibal Barca’ya aittir.

MÖ 218’de, İkinci Pön Savaşı sırasında ordusuyla İspanya taraflarından yola çıkıp Roma’ya beklenmedik bir yerden saldırmak ister.

O dönemde Alpler’i geçip Roma’ya kuzeyden saldırmak imkansız olarak görülüyor, veya delilik.

Hannibal bunu göze alıyor.

Ama Hannibal’in ordusu dağın içinde bir noktada tıkanıyor.

Yol çökmüş, geçit kapanmış, ileri gitmek mümkün değil. Askerlerin morali bozuk.

Rivayete göre Hannibal tam bu noktada söylüyor bu meşhur sözü.

Aut viam inveniam aut faciam.

Yani tam çevirisiyle; ya yolunu bulacağım, ya da yapacağım.

Hannibal ve ordusu, meşhur ateş ve sirkeyle kayaları çatlatma hikayesi ile geçit açarak ilerliyorlar.

Ve Roma’yı tarihin en büyük hezimetlerinden birine uğratıyorlar.

Yol Nerede?

Bazen önümüzde açılması imkansız yollar olduğunu düşünürüz.

Parayla ilgili, ilişkilerle ilgili, hayat amacıyla ilgili, kariyerle ilgili.

O dağların ardında neler olduğunu göreceğimize dair inancımız her geçen gün azalır.

Peki emin miyiz gerçekten aşmamız gereken dağın o olduğuna?

Belki de bizim sınavımız orada değildir.

Olamaz mı?

Ne Yapalım?

Bu arada Hannibal o savaşı kazanıyor belki, ama uzun vadede Roma doğru stratejilerle Kartaca’yı yenip Akdeniz’in en büyük güçlerinden biri haline geliyor.

Her hikaye bize ilham olsun, ama sürüklemesin bizi.

Haydi bu hafta bir alıştırma yapalım;

• En büyük korkum ne?

• Bu neden en büyük korkum?

• Bu gerçekten benim korkum mu, yoksa bir şekilde buna inanmış mıyım?

• Bu korkunun üzerine gidersem en kötü ne olur?

• Bu korkunun üzerine gidersem en iyi ne olur?

• En iyinin mutluluğu için en kötünün hüsranına değmez mi?

Cevaplar sende. Şimdiye kadar ve her zaman olduğu gibi…

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Hayatın, evrenin ve her şeyin nihai cevabını hesapla.

Süper bilgisayar (Deep Thought) bu komut için “Üzerine biraz düşünmeliyim.” der.

Hiper zeki çok boyutlu bilgisayar programcıları Fook ve Lunkwill, Deep Thought’a ne kadar süreye ihtiyacı olduğunu sorduklarında inanamayacakları bir cevap alırlar.

7.5 MİLYON YIL

Dolayısıyla bu nihai cevabı bekleme görevi, nesilden nesle aktarılan bir mirasa dönüşür.

7.5 milyon yılın sonunda beklenen cevap, galaksi çapında düzenlenen kutlamalar eşliğinde gelir.

42

Cevap: 42

Bu cevabı alan torunlar, büyük bir şok ve hayal kırıklığı içerisindedir.

42 tamamen anlamsız bir cevaptır.

Deep Thought’a cevabı tekrar kontrol etmesini söylerler, ve süper bilgisayar kontrol edip cevabın tamamen doğru olduğunu söyler.

Deep Thought cevabın onlar için anlamsız görünmesinin tek sebebinin, sorunun kendisini aslında hiç bilmemeleri olduğunu söyler.

Bunun üzerine torunlar çaresizce süper bilgisayardan “bu nihayi soruyu” hesaplamalarını isterler.

Deep Thought, bunu yapacak güçte olmadığını söyler ve bir çözüm önerir.

Kendisinden çok daha güçlü ve organik bileşenlerden oluşan yeni bir süper bilgisayar tasarlamayı önerir.

Bu yeni organik süper bilgisayarın adı DÜNYA olacaktır.

Süper Bilgisayarımız: Dünya

Bazı cevapları ve hatta belki de soruları hayatımız boyunca bulamayacağız.

Eskiler tevekkül der, şimdilerde mindfullness.

Kendini şimdiye ve ana teslim et ki; önündeki fırsat ve kapıları gör.

Kırmızı araba deneyi…

İşlek bir yol kenarına geçip 15 dakika boyunca arabaları say desem, 15 dakika sonunda bana kaç araba geçtiğini hemen söyleyebilirsin.

Ama hemen ardından kaç tane kırmızı araba geçti diye sorarsam, muhtemelen doğru cevabı veremezsin. Etrafındaki insanlar üzerinde deneyebilirsin, yapamadıklarını göreceksin.

İnanırsan olur diyen safsatacıları bir kenara bırakırsak; sistem (Dünya) gerçekten de tam olarak böyle çalışıyor.

Sen kendini kırmızı arabaları görmek için programlamazsan; süper bilgisayarımız Dünya sana yardım edemez.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Avustralya 2 - 0 Türkiye

Türkiye 0 - 1 Paraguay

Çok üzüldük.

Çok sinirlendik.

Utandık hatta.

24 yıl sonra tekrar katılabildiğimiz Dünya Kupası’na 2. maçta veda etmek, hepimizde benzer duygulara sebep oldu.

Öyle bir turnuva ki…

Dünya Kupası öyle bir turnuva ki; dünya futbolunun beşiği sayılan İngiltere ve İspanya sadece birer kez Dünya Şampiyonu olabildiler.

Bir diğeri İtalya ise şimdiye kadar dört kez Dünya Şampiyonu olmasına rağmen; 2026 dahil son 3 Dünya Kupası’na katılamadı bile.

Dünya Kupası öyle bir turnuva ki; turnuvanın sahibi ve organizatörü olan FIFA, dünyanın en büyük organizasyonları arasında yer alır.

Organizasyon derken Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve NATO gibi organizasyonlardan bahsediyoruz.

FIFA gibi büyük bir organizasyonu siyasetten bağımsız düşünmek en basit haliyle naiflik olur.

Siyaset, hem anlam hem de kelime kökeni itibariyle toplum yönetimi desek pek de yanılmış olmayız.

Bu kadar üzülmemizin, sinirlenmemizin veya utanmamızın sebebi aldığımız sonuçlar mı? Kesinlikle hayır.

Sebebi; yanlış beklenti yönetimi. Yani yanlış siyaset.

Ne Yanlış Yapıldı?

Süreçte bazı dikkat ve tepki çeken konular hangileriydi?

1- Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu’nun “Dünya Kupası’nı alacağız” demesi. (yanlış beklenti yönetimi)

2- Vincenzo Montella’nın Türk halkının duygularını ve beklentilerini anlayamaması. (yanlış önceliklendirme)

3- Futbolcuların Sosyal Medya İçerikleri ve İmaj Çalışmaları (yanlış iletişim stratejisi)

4- Kaybedilen Avustralya Maçı sonrasında Montella ve Çalhanoğlu’nun açıklamaları (yanlış teknik değerlendirme)

5- Dünya Kupası’ndan elenilmesi sonrasında kimsenin sorumluluk almaması (yanlış liderlik)

Ne Yapılmalıydı?

1- Beklenti Yönetimi: Türk halkına Dünya Kupası’nın zor bir turnuva olduğu en başından daha net anlatılmalıydı.

2- Doğru Önceliklendirme: Yönetim ve teknik ekip birlikte Türk halkının duygu ve beklentilerini doğru anlamak için çaba göstermeliydi.

3- Doğru İletişim Stratejisi: İçerik üretimi stratejik ve doğru şekilde kurgulanmalıydı. Bizim Çocuklar, herhangi bir influencer gibi konumlandırılmamalıydı.

4- Doğru Teknik Değerlendirme: Teknik direktör ve kaptanın maçı teknik olarak doğru okuyabilmeleri ve Avustralya maçından öğrenimlerini anlatmaları gerekirdi.

5- Doğru Liderlik: TFF Başkanı, Teknik Direktör ve Kaptan. Doğru kişi veya kişilerin sorumluluk aldıklarını göstermeleri gerekirdi.

Şimdi Ne Olacak?

Artık kim TFF Başkanı’nın söylediklerini umursayacak?

Kim Montella’yı benimseyecek?

Kim Arda Güler Real Madrid’de gol atınca sevinecek?

Kim Halkan Çalhanoğlu’nun Inter’deki başarılarını takip edecek?

Kim Kenan Yıldız’la gururlanacak?

Sadece doğru beklenti yönetimi ile Türk Halkı, tüm bu yenilgileri de kabullenirdi. Bizim Çocuklar da bizim kalırdı.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Sağlam bir arka mı bulmalıyım?
Onu mu bellemeliyim?
Bir ağaç gövdesine dolanan sarmaşık gibi…
Önünde eğilerek efendimiz sanmak mı?
Bilek gücü yerine dolanla tırmanmak mı?
İstemem!

Herkesin yaptığı şeyleri mi yapmalıyım Le Bret?
Sonradan görmelere övgüler mi yazmalıyım?
Bir bakanın yüzünü güldürmek için biraz şaklabanlık edip,
Taklalar mı atmalıyım?
İstemem! Eksik olsun!

Her sabah kahvaltıda kurbağa mı yemeli?
Sabah akşam dolaşıp pabuç mu eskitmeli?
Onun bunun önünde hep boyun mu eğmeli?
İstemem! Eksik olsun böyle bir şöhret!
Eksik olsun!

Ciğeri beş para etmezlere mi “yetenekli” demeli?
Eleştiriden mi çekinmeli?
“Adım Mercure dergisinde geçse” diye mi sayıklamalı?
İstemem!
İstemem! Eksik olsun!

Korkmak, tükenmek, bitmek…
Şiir yazacak yerde eşe dosta gitmek.
Dilekçeler yazarak içini ortaya dökmek?
İstemem! Eksik olsun!

Ama şarkı söylemek, düşlemek, gülmek, yürümek…
Tek başına.
Özgür olmak.
Dünyaya kendi gözlerinle bakmak.
Sesini çınlatmak, aklına esince şapkanı yan yatırmak.
Bir hiç uğruna kılıcına, ya da kalemine sarılmak.
Ne ün peşinde olmak, para pul düşünmek,
İsteyince Ay’a bile gidebilmek.
Başarıyı alnının teriyle elde edebilmek.

Demek istediğim asalak bir sarmaşık olma sakın.
Varsın boyun olmasın bir söğütünki kadar.
Yaprakların bulutlara erişmezse bir zararın mı var?

Fransız şair ve oyun yazarı Edmond Rostand’ın meşhur eseri Cyrano de Bergerac’ın o tiradıyla başlıyoruz bu haftaya.

Selam olsun.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Sana söylenen en büyük yalan neydi?

Ama asıl can alıcı kısım; cevap.

Kadın: Sana söylenen en büyük yalan neydi?

Vinny: O kadar basit değil.

Kadın: Neden değil?

Vinny: Hayır, bu bana söylenen en büyük yalan. O kadar basit değil. Bu sana defalarca söyledikleri bir yalan.

Kadın: Basit olmayan ne?

Vinny: Herhangi bir şey. Hepsi. Senin vazgeçmeni sağlamak için. "O kadar basit değil, Vinny," derler.

Kadın: Peki işin aslı (gerçek) ne?

Vinny: Aslında o kadar basit olduğu. Eğer sana yapamayacağını söyledikleri o şeyi sadece yaparsan... bitmiş demektir. Ve o zaman fark edersin ki, gerçekten o kadar basitmiş. Her zaman da öyleymiş.

Gerçekten O Kadar Basit Mi?

Gündelik hayatımıza entegre olmuş nasıl yalanlar var, bir düşünsene.

Çok tehlikeli yalanlar, hatta atasözleri…

Ayağını yorganına göre uzat.

Neden yorgana uymak zorundayız? Neden yorganı büyütmüyoruz veya yorganı değiştirmiyoruz?

Az laf yalansız, çok mal haramsız olmaz.

Birileri çok yalan söylüyor veya bazıları haksız yere kazançlar sağlıyor diye neden tek gerçek buymuş gibi davranıyoruz?

Sabreden derviş, muradına ermiş.

Sabrediyorsun ama doğru yerde mi? Kimse bunu anlatmıyor. Yanlış işte, ilişkide, stratejide sabredersen; muradına uzaktan el sallarsın.

Ne Yapalım?

1. Hayatındaki büyük yalanları gör.

2. Bu yalanların kaynaklarını keşfet.

3. O kaynakların seni engellemesine izin verme.

Neredeyse hiçbir şey o kadar karmaşık değil. Sürüden ayrıl. Aksiyona geç.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Ağaç dikmek için en iyi zaman 20 sene önceydi.

En iyi ikinci zaman işe şimdi.

Bu atasözünü ilk duyduğumda üzerine uzun uzun düşünmem gerekmişti.

Ertelediğim ne var?

Neyi yapmaktan korkuyorum?

Başarısızlık korkusu mu?

Hatta belki de daha sinsisi; başarı korkusu…

Artık Çok Geç!

Ne o artık çok geç dediğin şey?

Başkalarının yapıp da senin yapamadığın?

Yapamadığın mı, yoksa henüz yapmadığın mı?

Gerçekten mümkün değil mi, yoksa sadece cesaretin mi kırıldı?

Diyelim ki korkuyorsun, bu çok mu kötü bir şey olurdu?

Sen korkmayan kahraman tanıyor musun?

Girmekten korktuğun mağara, aradığın hazineyi saklar.

Ne Yapalım?

Bu hafta en büyük korkunun ne olduğunu düşünmeni istiyorum senden.

Sadece ne olduğunu bul.

Nasıl bir şey?

Ne hissettiriyor korku dışında?

Nasıl kokuyor mesela?

Nasıl görünüyor?

Hazinen o korkunun ardında.

Ama sadece sen hazır olduğunda.

Bayram sonrası ilk hafta… Kolaylıkla geçsin.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Sisifos, çok büyük bir kayayı tepenin en yüksek noktasına çıkarmaya mahkum edilmiş bir kraldır, hem de sonsuza kadar…

Her gün bitiminde o devasa kaya aşağı yuvarlanır ve her gün doğumunda Sisifos o kayayı tekrar yukarı doğru itmeye başlar.

Yunan mitolojisinin en popüler cezalarından biridir bu.

Öyle ki; ünlü Fransız filozof Albert Camus, Sisifos’un her yeni gün yeniden başlamasını kahramanlık olarak betimler.

Senin Kayan Hangisi?

Hepimizin farklı kayaları var.

Biliyorum; bazılarımız kazandığı (veya kazanamadığı) parayı dert ediyor, bazılarımız demokrasiyi, bazılarımız ilişkilerini, bazılarımız ise kariyerini…

Hepimiz bir şeyleri dert ediyoruz.

Her birimiz benziyoruz aslında Sisifos’a.

Her gün yeniden başlıyoruz.

Albert Camus’e göre sadece bu yüzden bile kahramanız.

Kendi hayatının kahramanısın; gurur duy kendinle!

Ne Yapalım?

1. Hayatının kahramanı olduğunu lütfen unutma, bazen öyle hissetmesen bile. Uğraştıklarını sadece sen bilebilirsin, kendine haksızlık etme.

2. Bırak bazı kayalar yuvarlansın. Ya yardım iste başkalarından birlikte çıkarmaya çalışın, ya da bırak yuvarlansın, her kayayı yukarı çıkarmak zorunda değilsin.

3. Etki alanında olmayan şeylere üzülmeyi bırak. İki seçeneğin var; ya etki alanını büyütmek için uğraşırsın, ya da etki alanındaki değişimlere odaklanırsın.

Güzel bir hafta olması dileğiyle… İyi Bayramlar!

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Hayatın bir film olsaydı…

İzleyenler, ne yapman için ekrana bağırırlardı?

• Düşünme artık, harekete geç!

• Yanlış insanlara kendini kanıtlamaya çalışmaktan vazgeç!

• Hayır demeyi öğren!

• İstemeye başla!

• Sınırlarını net çiz!

Veya başka bir şey… Hangisi?

Kendi Hikayenin Kahramanı Olmak

Bazen kendi hayatımızın kahramanı olduğumuzu unutuyoruz.

Hatta belki de hiç kabullenemedik…

Başkaları için yaşadık.

“Başkaları ne der?” diye geçirdik günlerimizi.

Değiştirmen gereken o hayattan, gerçek maceraya geçmek kolay olmasa da…

O sıkışmışlık hissi tanıdık geliyor mu?

Ne Yapalım?

Aşağıdakileri sırayla yap;

• O yapmadığın ama seyircinin ekrana bağırdığı konuyu bul.

• Bunu değiştirmek için nasıl bir yolculuğa çıkman gerektiğini netleştir.

• Bu yolculukta seni korkutan şeyi anla.

• Bu korkuyu yenmek için kimden/nasıl yardım alabileceğini düşün.

• İlk adımı at.

• Savaş!

• Çileni çek, ödülünü al.

• Yeni sana “Merhaba” de.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Emin ol hayatımı değiştirdiğini söyleyebileceğim çok az cümle var.

Bu bilgiyle ne yapacaksın?

Instagram’da gördüğün o hikaye…

Bu email…

Haberlerde gördüğün son dakika gelişmesi…

Arkadaşının sana anlattığı dedikodu…

Son izlediğin o markanın reklamı…

Tümü; her gün maruz kaldığın onlarca bilgiden sadece birkaçı.

Ne İşine Yarıyor?

Gün içerisinde edindiğin tüm bu bilgiler, ne işine yarıyor gerçekten?

Sana aksiyon aldırmayan her bilgi, seni çürütüyor demektir.

Çoğu insan dedikodu yaptığında rahatladığını düşünür, hayır, bu bir bağımlılık gibi, sadece sahte bir tatmin duygusu yaratır.

Çoğu insan haberleri takip etmezse hayattan kopacağını düşünür, hayır, haberler sadece sahte bir illüzyondur. Pozitif haber yoktur, sadece negatiften beslenen bir yapıdır.

Çoğu insan sosyal medyaya girmezse arkadaşlarından geri kaldığını düşünür, hayır, sosyal medyadaki hayatlar karikatür dünyalardır, gerçeklikle bağı kopmuştur.

Çoğu insan, etrafındaki insanlar tüm bu bilgileri tüketirken, kendi yapmazsa sürüden ayrı kalacağını düşünür içten içe. Sürünün içinde olmak iyi midir her zaman?

Bazen insanı yoran şey hayatın kendisi değil, hayatına hiçbir katkısı olmayan bilgileri taşımaktır.

Ne Yapalım?

Bu hafta küçük bir deney yap.

Maruz kaldığın her bilgi için kendine ya da bilginin kaynağına şu soruyu sor:

Bu bilgiyle ne yapacağım?

Sonra üçe ayır:

1- Kullan.
Bir karar aldırıyorsa, davranış değiştiriyorsa, sana gerçek bir farkındalık sağlıyorsa kullan.

2- Sakla.
Şu an kullanmayacaksan ama ileride işine yarayacaksa zihninde de tutma. Bir yere not al.

3- Bırak.
Net bir faydası yoksa, sadece merak, kıyas, kaygı veya öfke yaratıyorsa bırak.

Bunu 1 hafta boyunca dene.

Dedikoduya, gereksiz habere, sosyal medya kaydırmasına ve zihinsel çöplüğe aynı soruyu sor: Bu bilgiyle ne yapacağım?

Cevap yoksa, belki o bilgiye de ihtiyacın yoktur.

Sadece 1 hafta sonra kendini kuş gibi hafiflemiş hissedebilirsin.

Bazen insanın ihtiyacı daha fazla bilgi değil, sadece daha az gürültüdür.

Denemeye değmez mi?

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Bana öyle bir söz bulun ki,
üzgünken okuyunca beni teselli etsin,
çok mutluyken okuyunca da beni kendime getirsin.
Hem felakette doğru olsun, hem zaferde.
Bulamazsanız kellelerinizi alırım.

Bilgeler günlerce düşünür. Çünkü kral sıradan bir moral cümlesi istemez. Öyle bir cümle ister ki hem acıyı küçültsün, hem kibri törpülesin.

Sonunda bir yüzük yaptırırlar. Yüzüğün içine çok kısa bir cümle kazınmıştır:

Bu da geçer.

Kral önce sinirlenir. “Bütün bilgeliğiniz bu mu?” der.

Ama sonra hayat içinde sözün gücünü anlar.

Savaş kaybettiğinde (kötü günde) yüzüğe bakar:
Bu da geçer.

Tahta çıktığında, herkes onu alkışlayıp, kendini yenilmez sandığında (iyi günde) yine bakar:
Bu da geçer.

Duyguları Uçlarda Yaşamak

Bizde duygular genelde uçlarda yaşanır.

Kötü bir şey olunca harap olmak, iyi bir şey olunca havalara uçmak…

Bu çift taraflı sarkaç, hayatımıza düzensizlik olarak yansır.

Negatif duygulara ne kadar girersek, pozitife geri gelmek o kadar uzun sürer.

Ama en büyük hata; sadece kötü duyguları uçlarda yaşayıp, iyi duyguların üzerini kapatmak.

Borcun mu var? Geçecek.

Başarısız mı oldun? Geçecek.

Korkuyor musun? Geçecek.

Aldatıldın mı? Geçecek.

Mutsuz musun? Geçecek.

Mutlu musun? Geçecek.

Hepsi geçecek.

Ne Yapalım?

Şu egzersizi yap.

1- Boşluğu doldur:

Şu an içinden geçtiğim şey: ___ (para baskısı, aşk acısı, ertelemek, belirsizlik…)

2- Bunun senin kimliğin olmadığını kabullen.

Örnek: Şu an içinden geçtiğim şey: her şeyi erteliyor olmam. Ama bu benim kimliğim değil, geçici bir durum.

3- Kalıcı bir davranış seç.

Örnek: Ne yaparsan erteliyor olmazsın? Küçük bir şey, ne o? Hemen git ve onu yap, hemen yapamıyorsan bile yapmak için hazırlık yap, hemen şimdi!

O kralın yüzüğü artık seninle.

Unutma; bu da geçer…

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Çetin Altan’ın 2005’te Milliyet’te yazdığı bir köşe yazısından birkaç cümle aktardı.

Ben bilmiyordum, benim cahilliğim. Ama okuyunca şimşekler çaktı beynimde.

Geçip giden trenler başkaları için...

Geçip giden uçaklar başkaları için...

Geçip giden vapurlar başkaları için...

Geçip giden otobüsler başkaları için...

Sahi biz kimin için yaşıyoruz?

O uçaklar, o trenler hep başkaları için mi?

Kendimiz için de yaşamayı ne zaman becerebileceğiz?

Yoksa hep farklı bir bahaneyi kendimize kalkan yapıp oyalanacak mıyız?

Yapmayı Ertelediğin O Şey Ne?

Hani o şey.

Biliyorsun ne olduğunu.

Hani şu olunca, gidip yapacaksın ya. O şey…

Yok mudur şimdi yapmanın bir yolu?

Yok mudur tam olmasa da, yarım yapmanın, başlamanın bir yolu…

Vardır elbet.

Ne Yapalım?

Araba almak parayla, test sürüşü bedava.

Bahçeli ev parayla, çayır çimene sandalye bedava.

Tekne sahibi olmak parayla, vapurdan martılara simit kaç para?

Lüks bir saat almak parayla, zamanı iyi kullanmak bedava.

O uçakların, trenlerin, vapurların senin hikayende yer almasına izin ver.

Bir sonraki bültende görüşmek üzere.

Resmi Darüşşafaka sertifikasına buraya tıklayarak ulaşabilirsin.

(Sertifika linki 30 gün süreyle geçerli.)